Facebook

Πέμπτη, 30 Νοεμβρίου 2017

Η φιλοσοφία του Σωκράτη (469-399 π.Χ.)

Ο φιλόσοφος Σωκράτης παραμένει ένα αίνιγμα, όπως άλλωστε υπήρξε και όσο ζούσε. Παρόλο που δεν άφησε ούτε δείγμα συγγράμματος, θεωρείται ακόμα και σήμερα ένας από τους φιλοσόφους που άλλαξαν για πάντα το πώς αντιλαμβανόμαστε την φιλοσοφία και επηρέασε σχεδόν όλες τις υπόλοιπες φιλοσοφικές σχολές.

Πέρασε τη ζωή του στις αγορές και του δρόμους της Αθήνας και θεωρούσε ότι τα χωράφια και τα δέντρα δεν έχουν κάτι να του πουν. Ό,τι ξέρουμε για αυτόν το γνωρίζουμε μέσω άλλων, όπως τον Πλάτωνα, τον Ξενοφώντα και τον Αριστοτέλη. Η ζωή του θεωρείται παράδειγμα προς μίμηση για μια φιλοσοφική ζωή – όπως εξάλλου και ο θάνατός του. Είναι πολύ δύσκολο όμως να διακρίνουμε τον ιστορικό Σωκράτη, από τον Σωκράτη όπως τον παρουσιάζει κάθε ένας που γράφει γι’ αυτόν, που τελικά έχει δημιουργηθεί μια κατάσταση γνωστή ως το “Σωκρατικό πρόβλημα”. Δεν έχουμε τον αληθινό Σωκράτη, αλλά τις πολλές ερμηνείες που αναπαριστούν έναν θεωρητικά πιθανό Σωκράτη.

Ο μύθος της Αλήθειας

Ο μύθος της Αλήθειας

Φωτογραφία: «Η Συκοφαντία του Απελλή», πίνακας του Σάντρο Μποτιτσέλι, Πινακοθήκη Ουφίτσι, Φλωρεντία (1494-1495). Αριστερά φαίνεται η Αλήθεια γυμνή.

Οι ονομασiες των ημερών και οι μήνες των αρχαίων Ελλήνων

Οι Έλληνες στους Ελληνιστικούς χρόνους είχαν δώσει ονόματα πλανητικών θεοτήτων στις 7 ημέρες της εβδομάδος. Προτού την υιοθέτηση της εβδομάδας υπήρχαν άλλοι τρόποι διαίρεσης του μήνα. Η προγενέστερη χρονική διαίρεση στην αρχαία Ελλάδα ήταν εκείνη των δέκα ημερών (τρία δεκαήμερα του μήνα).

Πλάτων και Σωκράτης για τα Μαθηματικά και την Γεωμετρία

Τα μαθηματικά και η φιλοσοφία γεννήθηκαν στην αρχαία Ελλάδα, ως αποτέλεσμα της αγάπης των αρχαίων Ελλήνων στην ακριβολόγηση και την απόδειξη. Μια ιστορική επομένως ανασκόπηση της φιλοσοφίας των μαθηματικών είναι φυσιολογικό να αρχίζει από εκεί. Σύμφωνα με τον Thomas Kuhn για να κατανοήσουμε...

Άγαλμα Σπαρτιάτη πολεμιστή (Αρχαιολογικό Μουσείο Σπάρτης)

Το άγαλμα σπαρτιάτη πολεμιστή ή οπλιτοδρόμου, γνωστό και ως Λεωνίδας φιλοξενείται στο Αρχαιολογικό Μουσείο Σπάρτης

''The smiling Spartan'' - Statue of a hoplitodromos (running hoplite), known as “Leonidas”. Marble. 480—470 BC. Sparta, Archaeological Museum

Μετά τη Μύρτιδα, θα γνωρίσουμε και την Αυγή

Η ανάπλαση του προσώπου της Αυγής θα παρουσιαστεί στις 19 Ιανουαρίου στο Μουσείο Ακροπόλεως

«Η Αυγή στην αυγή του πολιτισμού», είναι το θέμα ημερίδας που θα διεξαχθεί στις 19 Ιανουαρίου στο αμφιθέατρο του Μουσείου Ακροπόλεως. Πρόκειται για μία ημερίδα όπου θα γίνουν εξαιρετικά ενδιαφέρουσες ανακοινώσεις, που θα συμβάλλουν στην κατανόηση της ιστορίας και του πολιτισμού μας.

Τετάρτη, 29 Νοεμβρίου 2017

Εμείς και το «Γνώθι Σαυτόν»

Χωρίς αμφιβολία, έχουμε ακούσει πολλές φορές για την περίφημη επιγραφή «ΓΝΩΘΙΣΑΥΤΟΝ» που ήταν γραμμένη επάνω από την κεντρική είσοδο του Μαντείου των Δελφών.

Πρόκειται για έναν ιδιαίτερο τρόπο που είχε επιλέξει ο Απόλλων για να προτρέψει, αν όχι να υποχρεώσει τον άνθρωπο εκείνο που θα περνούσε την πύλη του ναού του, να ασχοληθεί με τον εαυτό του, να στρέψει την σκέψη του προς τα έσω και να θελήσει να ανακαλύψει το πραγματικό του πρόσωπο.

Η καταγωγή της Πελασγικής Ελληνικής Φυλής, κατά τον Αριστοτέλη

«Δεν προήρχοντο από το σπέρμα, αλλά αντιθέτως το σπέρμα προήλθε από αυτούς». (Αριστοτέλης: Μετά τα Φυσικά, 7,30)

«Είναι φυτά τ’ ουρανού οι Έλληνες, και όχι της γης, γιατί στον ουρανό Βρίσκονται οι ρίζες τους. Τους ανέθρεψε η Αθηνά». (Πλάτωνας Τίμαιος 23 d – e).

Αυτό είναι το άγνωστο αδελφάκι του Παρθενώνα

Τον αποκαλούν και «Παρθενώνα της Πελοποννήσου». Ο Ναός του Επικούριου Απόλλωνα βρίσκεται πάνω σε έναν χαμηλό λόφο στις Βάσσες Αρκαδίας, κοντά στα σύνορα του νομού με την Μεσσηνία.

Τρίτη, 28 Νοεμβρίου 2017

Ο έφηβος των Αντικυθήρων

Εθνικό Αρχαιολογικό Μουσείο Αθηνών

Η Ζωντάνια και η διαχρονικότητα της ελληνικής τέχνης συμπυκνώνεται ολάκερη σ αυτό το βλέμμα….

2500 χιλιάδες χρόνια κι ακόμα Έφηβος …. για πάντα Έφηβος!

Ο έφηβος των Αντικυθήρων!

Αριστοτέλης και Πλάτωνας - Οι διαφορές των δύο φιλοσόφων

Μελετώντας την πορεία της Φιλοσοφίας στον Ελληνικό κόσμο, συναντάμε μεγάλες προσωπικότητες που με τη σκέψη και το έργο τους χάραξαν βαθιά την Ιστορία του Πολιτισμού και επέδρασαν στη διαμόρφωσή του χιλιάδες χρόνια μετά την εποχή τους.

Ανάμεσα σ' αυτούς συγκαταλέγονται ο Πλάτωνας και ο Αριστοτέλης, δύο πραγματικοί γίγαντες της διανόησης και του πνεύματος, που συνδέθηκαν στενά μεταξύ τους, δίδαξαν μεγάλες αλήθειες, αναγνωρίστηκαν και τιμήθηκαν από τις μεταγενέστερες γενιές μέχρι και σήμερα για την προσφορά τους.

Ιστορική απόφαση για τον «Δαβίδ» του Μιχαήλ Άγγελου

Ο «Δαβίδ» του Μιχαήλ Άγγελου είναι ένα από τα διασημότερα έργα τέχνης στη Φλωρεντία αλλά και όλο τον κόσμο και η εικόνα του κοσμεί χιλιάδες προϊόντα, από  μαγνήτες ψυγείων έως μπλουζάκια και κάρτες.

Τουρκία: Ανακάλυψη εντυπωσιακού Ελληνικού αγάλματος της θεάς Υγείας

Σε όποιο μέρος της Τουρκίας και να σκάψει κανείς δεν θα βρει τίποτα άλλο από αρχαία Ελληνικά αριστουργήματα. Οι αρχαιολογικές ανασκαφές στην αρχαία Ανάζαρβο της Κιλικίας, στη νοτιοανατολική Τουρκία, έφεραν στο φως ένα εντυπωσιακό άγαλμα της θεάς Υγείας, το οποίο πλαισιώνεται από ένα μικρότερο άγαλμα του θεού Έρωτα.

Δευτέρα, 27 Νοεμβρίου 2017

Το τέχνασμα του Μ. Αλεξάνδρου για να αντιμετωπίσει τους Ελέφαντες του Βασιλιά Πώρου στον Υδάσπη ποταμό

Το 326 π.Χ. ο βασιλιάς Αλέξανδρος ήρθε αντιμέτωπος με τον Βασιλιά Πώρο του Ινδικού Βασιλείου Παουραβά στον ποταμό Υδάσπη. Η τοποθεσία της μάχης επιλέχτηκε από τον Πώρο. Ήταν μια επίπεδη αμμώδη πεδιάδα χωρίς λάσπη, όπου οι ελέφαντες και το ιππικό θα είχαν άφθονο χώρο για ελιγμούς. Ο Πώρος παρέταξε τα τάγματα του πεζικού του σε ένα πλατύ κεντρικό μέτωπο, τοποθετώντας έναν ελέφαντα κάθε τριάντα μέτρα περίπου για να τα ενισχύσει.

Ίσως η παλαιότερη απεικόνιση των αστερισμών αναγνωρίστηκε σε Ελληνική σκύφο 2600 ετών

Η παλαιότερη απεικόνιση των αστερισμών αναγνωρίστηκε σε Ελληνική σκύφο 2600 ετών

Ένας σκύφος, είδος «ευρύστομου» ποτηριού με δυο λαβές, «δίωτον», μπορεί να παριστά μερικές από τις πρώτες απεικονίσεις των αστερισμών στην Αρχαία Ελλάδα.

Ένας 2.600 ετών σκύφος του κρασιού  που σήμερα εκτίθεται στο Αρχαιολογικό Μουσείο Λαμίας έχει από καιρό θεωρηθεί ότι απεικονίζει μια τυχαία συλλογή των ζώων.

Αλλά το κομμάτι της αρχαίας κεραμικής, που ονομάζεται και σκύφος, μπορεί να περιέχει στην πραγματικότητα μία από τις πρώτες Ελληνικές απεικονίσεις των αστερισμών, αυτό δείχνει μια νέα ανάλυση.

Ποια ήταν τα δημοφιλέστερα επαγγέλματα των αρχαίων Ελλήνων

Μία ξενάγηση που έγινε στις 18 Μαΐου 2014, ημερομηνία που κάθε χρόνο γιορτάζεται η Διεθνής Ημέρα Μουσείων, είχε έναν σκοπό:

Να αναδείξει τα επαγγέλματα των αρχαίων Ελλήνων, καθώς τα περισσότερα χαράχθηκαν μαζί με τα ονόματα αυτών που τα ασκούσαν. Γιατί οι πιο πολλές επιγραφές με αναφορά σε εργασίες του παρελθόντος -οι οποίες δεν διαφέρουν και πολύ από τις σημερινές- είναι αναθήματα (αφιερώματα) τεχνιτών που ζητούσαν τη συνδρομή της Αθηνάς Εργάνης, προστάτιδας της βιοτεχνίας και της χειρωνακτικής εργασίας.

Κυριακή, 26 Νοεμβρίου 2017

Αυστραλία: Ζητά την επιστροφή των Γλυπτών του Παρθενώνα

Την επιστροφή των Γλυπτών του Παρθενώνα στην Ελλάδα, ζήτησαν εκπρόσωποι της κυβέρνησης της Αυστραλίας και της Πολιτείας της Βικτόρια σε ειδική εκδήλωση που έγινε στα γραφεία της Ομογένειας της Μελβούρνης με αφορμή την παρουσίαση πιστού αντιγράφου τμήματος της ζωφόρου, η οποία θα κοσμεί πλέον την είσοδο των γραφείων της Ομογένειας, που βρίσκονται σε ένα από τα κεντρικότερα σημεία της πόλης.

Απαγορευμένη τεχνολογία - Η επιστήμη της οπτικής

Η τεχνολογία είναι απαγορευμένη όταν δεν τις επιτρέπετε να υπάρχει.

Είναι πολύ εύκολο να απαγορεύσει κάποιος την ύπαρξη της τεχνολογίας για την αρχαιότητα επειδή το μόνο που μπορεί να κάνει είναι να την αρνηθεί. Το να εφαρμόζεις την απαγόρευση σημαίνει απλά πως γίνεσαι κουφός μουγκός και τυφλός. Και οι περισσότεροι δεν έχουν κανένα απολύτως πρόβλημα να γίνουν και τα τρία όταν αυτό κριθεί απαραίτητο.

Εξαιρετικό μωσαϊκό δαπέδου αποκαλύφθηκε στη Λαοδικεία

Σε όλα τα μέρη της Μικράς Ασίας τακτικά ανακαλύπτονται πολλές φορές τυχαία αρχαία ευρήματα Βυζαντινής, Ελληνιστικής η Ρωμαϊκής εποχής.

Από τι έπασχαν Κύκλωπας, Κέκροπας και Κουασιμόδος

Από τι έπασχαν Κύκλωπας, Κέκροπας και Κουασιμόδος

Μήπως ο Πολύφημος - ο κύκλωπας που τύφλωσε ο πολυμήχανος Οδυσσέας - δεν ήταν αποκύημα της φαντασίας του Ομήρου, αλλά υπήρξε στην πραγματικότητα και έπασχε από κυκλωπία; Υπάρχει περίπτωση ο μυθικός πρώτος βασιλιάς της Αθήνας, ο Κέκροπας - που ήταν μισός άνθρωπος και μισός φίδι - να αποτέλεσε ιστορικό πρόσωπο με συμπτώματα ιχθύασης; Και ενδέχεται ο διασημότερος κωδωνοκρούστης της παγκόσμιας λογοτεχνίας, ο Κουασιμόδος, να μην ήταν δημιούργημα του Βίκτωρος Ουγκό, αλλά ένας ασθενής με νευροϊνωμάτωση;

«Το δίκαιο είναι με το μέρος της Ελλάδας στην υπόθεση των γλυπτών του Παρθενώνα, παλεύουμε σταθερά για την επανένωσή τους»

«Το δίκαιο είναι με το μέρος της Ελλάδας και στην υπόθεση των γλυπτών του Παρθενώνα, όπου παλεύουμε σταθερά για την επανένωση των γλυπτών», τονίζει η γενική γραμματέας του υπουργείου Πολιτισμού και Αθλητισμού, Μαρία Ανδρεαδάκη-Βλαζάκη, σε συνέντευξή της στο ΑΠΕ-ΜΠΕ στη Βιέννη.

Παρασκευή, 24 Νοεμβρίου 2017

«…μηδέν ‘εωρακέναι φοβερώτερον και δεινότερον φάλαγγος μακεδονικής…»

Η Μακεδονική Φάλαγγα αποτελούσε τον χαρακτηριστικό τρόπο παράταξης μάχης, αρχικά των Μακεδόνων και στη συνέχεια όλων των κρατών των Διαδόχων και Επιγόνων, επί δύο αιώνες (μέσα 4ου - μέσα 2ου αιώνα π.Χ.)

Αμφίπολη: Σε τρία περίπου χρόνια επισκέψιμο το μνημείο του τύμβου Καστά

«Σε τρία περίπου  χρόνια θα γίνει επισκέψιμο το μνημείο του τύμβου Καστά στην Αμφίπολη. Προχωράμε ακάθεκτοι και με την Περιφέρεια Κεντρικής Μακεδονίας και με το διασυνοριακό πρόγραμμα Interreg» δήλωσε στους δημοσιογράφους η υπουργός Πολιτισμού και Αθλητισμού, Λυδία Κονιόρδου, στο περιθώριο της παρουσίασης της νέας περιοδικής έκθεσης του Εθνικού Αρχαιολογικού Μουσείου «Αδριανός και Αθήνα. Συνομιλώντας με έναν ιδεατό κόσμο».

Πέμπτη, 23 Νοεμβρίου 2017

Αμφιδρόμια: Η εντυπωσιακή τελετή «ένταξης» του νεογέννητου στην οικογένειά του στην αρχαία Ελλάδα!

Η επίσημη αποδοχή του παιδιού από την οικογένεια γινόταν με τα “Αμφιδρόμια”. Στην αρχαία Αθήνα καθώς και σε άλλες αρχαίες πόλεις Αμφιδρόμια ονόμαζαν την μετά το τοκετό τελετή του καθαρμού.

Αναζητώντας τη χαμένη Ατλαντίδα: Βρέθηκε κάστρο στον πυθμένα λίμνης | Βίντεο

Μια σπουδαία αρχαιολογική ανακάλυψη στο βυθό της λίμνης Βαν στην Τουρκία, φουντώνει πάλι τα σενάρια για τη χαμένη Ατλαντίδα.

Οι αρχαιολόγοι, ύστερα από έρευνες 10 ετών ανακάλυψαν στο βυθό της λίμνης Βαν, ο οποίος φθάνει μέχρι και σε βάθος 451 μέτρων, ένα κάστρο που χρονολογείται περίπου στο 1.000 π.Χ, την εποχή του Σιδήρου, σύμφωνα με δημοσίευμα της Express.

Τετάρτη, 22 Νοεμβρίου 2017

Η γλώσσα του σώματος και τα αρχαία αγάλματα

Του Γιώργου Χαραλαμπίδη

Φαινομενικές λεπτομέρειες που αφορούν την τεχνοτροπία ενός αγάλματος, στις οποίες σπάνια δίνουμε την απαιτούμενη προσοχή, είναι εξαιρετικά σημαντικές.

Το νεοελληνικό παράδοξο

Αν παρατηρήσει κανείς εμάς τους νεοέλληνες θα εντοπίσει μια πολύ ιδιαίτερη πτυχή στην ψυχοσύνθεσή μας, δύο οπτικές για τους εαυτούς μας, τόσο αντίθετες, που θα μπορούσε να μας χαρακτηρίσει κανείς, έως και διπολικούς. Μιλώ φυσικά για την εθνική μας υπερηφάνεια η οποία συνδυάζεται στην καθημερινότητά μας με τη μεμψιμοιρία και το αίσθημα της παρακμής που μας χαρακτηρίζει. Από τη μία είμαστε <<οι απόγονοι των σπουδαίων αρχαίων προγόνων μας και από την άλλη, την ίδια στιγμή, είμαστε οι κακομοίρηδες που ζούμε σε μια χώρα τριτοκοσμική, δίχως καμία προοπτική για το μέλλον.

Η αρπαγή της Καρυάτιδας της Ελευσίνας από τον Βρετανό Έντουαρντ Κλαρκ

Το 1676 χωρικοί εντόπισαν στην Ελευσίνα ένα μαρμάρινο άγαλμα.

Είχε τη μορφή μιας λυγερόκορμης γυναίκας και το κεφάλι της κοσμούσε μία κίστη, ένα κυλινδρικό κουτί με γιρλάντες και στάχυα για στολίδια.

Οι χωρικοί δεν το πείραξαν, πεπεισμένοι ότι μία ανώτερη δύναμη είχε φέρει το άγαλμα εκεί. Με τα χρόνια, η Καρυάτιδα συνδέθηκε με τις λαϊκές δοξασίες και έγινε η προστάτιδα των καλλιεργειών τους….

Τρίτη, 21 Νοεμβρίου 2017

Ο Περσέας στην Αρχαία Μεσσήνη

O αποκεφαλισμός της Γοργούς-Mέδουσας από τον Περσέα, γιο του Δία και της Δανάης, αποτελούσε θέμα ιδιαίτερα αγαπητό στην αρχαία Ελληνική τέχνη. Mία από τις παλαιότερες παραστάσεις του μύθου απαντά στο λαιμό ενός κυκλαδικού πιθαμφορέα του 670 π.X., ο οποίος βρίσκεται σήμερα στο Μουσείο του Λούβρου στο Παρίσι.

Του καθηγητή Πέτρου Θέμελη

Κυριακή, 19 Νοεμβρίου 2017

Η φάρσα που έστησε η ομορφότερη πόρνη των αρχαίων χρόνων στο φιλόσοφο Διογένη

Ο Διογένης ο Κυνικός ήταν πολλά πράγματα. Αν κάτι δεν ήταν, είναι ένα συνηθισμένος άνθρωπος. Στην πραγματικότητα ο Διογένης ήταν αναρχικός ακόμα κι αν τότε που έζησε, το συγκεκριμένο κοινωνικόπολιτικό ρεύμα δεν είχε ιδρυθεί.

Σάββατο, 18 Νοεμβρίου 2017

Παλλάς του Βελλετρίου

Η Παλλάς του Βελλετρίου είναι αριστουργηματικό έργο γλυπτικής τέχνης της αρχαίας Ελλάδας. Ονομάζεται έτσι, επειδή το μόνο πλήρες αντίγραφο που σώζεται σήμερα βρέθηκε στο Βελλέτριο της Ιταλίας και εκτίθεται στο Λούβρο.

Ορσηίς: Η μητέρα όλων των Ελλήνων [Βίντεο]

Στην Ελληνική μυθολογία η Ορσηίδα (Ορσηίς) ήταν η νύμφη που έμελλε να γίνει η μητέρα όλων των Ελλήνων. Η νύμφη Ορσηίδα παντρεύτηκε το γιο του Δευκαλίωνα και της Πύρρας, Έλλην...

Ο συγγραφέας Μιχάλης Καλόπουλος (www.greatlie.com) μας διηγείται την παρακάτω ιστορία:

Η πρώτη εμφάνιση του Ανθρώπου στην Γη και στον αιγιακό Ελληνικό χώρο

Οι επικρατέστερες απόψεις είναι τέσσερις.

Η πρώτη άποψη λοιπόν είναι ότι ο άνθρωπος κάνει την πρώτη του εμφάνιση στην Αφρική και πιο συγκεκριμένα στην ευρύτερη περιοχή του Νείλου απ’ όπου κι ακολούθησε την ροή του έτσι ώστε να φτάσει να εξαπλωθεί σε όλα τα μήκη και πλάτη της γης.

Η δεύτερη εκδοχή είναι ότι ο άνθρωπος κάνει την πρώτη του εμφάνιση στην Ευρώπη, αφορμή γι’ αυτήν εδώ την εκδοχή μας δίνουν τα ευρήματα του σκελετού του Νεάντερνταλ ηλικίας 100.000 ετών περίπου.

Η τρίτη άποψη- εκδοχή είναι αυτή των Ινδοευρωπαίων που έφτασαν στην Ευρώπη, κατά τους τιμητές αυτής της άποψης, από τα βάθη της Κεντρικής Ασίας και το Παμίρ καθώς επίσης και από τις στέπες της Ρωσίας γύρω στο 3.000 π.Χ., εκ των οποίων ένα μέρος αυτών έφτασε στην Ελλάδα περί τα 2.000 π.Χ.

H θρυλική ασπίδα του Αχιλλέα για την οποία ο Όμηρος αφιέρωσε 134 στίχους στην Ιλιάδα [Βίντεο]

Για την κατασκευή της ασπίδας του Αχιλλέα επιστράτευσαν και ο Ήφαιστος και ο Όμηρος όλη τους την τέχνη. Η ασπίδα του Αχιλλέα είναι ένας ύμνος στην τεχνολογία, μια ποιητική παρουσίαση του πλέον περίφημου σε τέχνη έργου της ομηρικής εποχής.

Παρασκευή, 17 Νοεμβρίου 2017

Συγκλονιστικό ειδώλιο από ταφή παιδιού στο νεκροταφείο της Κνωσού

Τι κι αν το ειδώλιο χρονολογείται από το 700 π.Χ.; Ακόμα κι ο πιο απλός άνθρωπος που δεν έχει τις γνώσεις των αρχαιολόγων και δεν έχει μελετήσει όσο οι ειδικοί συγκλονίζεται από την έκφραση και την παραστατικότητα ενώ διακρίνει με την πρώτη ματιά τη διαχρονικότητα του πόνου του γονιού που χάνει το παιδί του.

Αδριανός κι Αντίνοος: μια συνάντηση «19 αιώνες μετά» στο Αθέατο Μουσείο

Αδριανός κι Αντίνοος: μια συνάντηση «19 αιώνες μετά» στο Αθέατο Μουσείο

Το Αθέατο Μουσείο είναι η επιτυχημένη δράση του Εθνικού Αρχαιολογικού Μουσείου που προβάλλει επιλεγμένες αρχαιότητες από τον κόσμο των αποθηκών.

Ανακαλύφθηκε κρασί ηλικίας 8.000 ετών στην Τυφλίδα

Ανακαλύφθηκε κρασί ηλικίας 8.000 ετών στην Τυφλίδα

Επιστήμονες από τον Καναδά, τις ΗΠΑ και την Ευρώπη ανακάλυψαν σε δύο νεολιθικούς οικισμούς περίπου 50 χιλιόμετρα νότια της Τυφλίδας, πρωτεύουσας της Γεωργίας, μεγάλα πήλινα δοχεία που στο εσωτερικό τους υπήρχαν τα αρχαιότερα μέχρι σήμερα ίχνη κρασιού, ηλικίας περίπου 8.000 ετών.

Πέμπτη, 16 Νοεμβρίου 2017

Έρευνες για αρχαίο θέατρο στην Αμφίπολη

Τα ίχνη του αρχαίου θεάτρου της Αμφίπολης θα αναζητήσουν το επόμενο χρονικό διάστημα το υπουργείο Πολιτισμού, ο δήμος Αμφίπολης και η Περιφέρεια Κεντρικής Μακεδονίας.

«Πολύχρωμοι θεοί» της Αρχαίας Ελλάδας στο Σαν Φρανσίσκο

Επιχρωματισμένα αντίγραφα από αγάλματα και γλυπτά παρουσιάζονται στο Μουσείο Καλών Τεχνών του Σαν Φρανσίσκο - Η έκθεση διασκεδάζει την αντίληψη του «λευκού» που έχουμε για τα αγάλματα και στηρίζεται σε έρευνα δεκαετιών ομάδας ερευνητών - Είχε φιλοξενηθεί στη χώρα μας το 2007

Τετάρτη, 15 Νοεμβρίου 2017

Η ιστορία της επιστήμης στην αρχαία Ελλάδα

Η ιστορία της επιστήμης στην αρχαία Ελλάδα, ξεκινάει με τους προσωκρατικούς φιλοσόφους.

Απόλλων: Ο μέγας Θεός του Ολύμπου

Ο Απόλλωνας ανήκει στη δεύτερη γενιά των Ολύμπιων θεών. Είναι καρπός της ερωτικής σχέσης του Δία με τη Λητώ και αδερφός της Άρτεμης.

Δες τι σημαίνει το όνομά σου στα Αρχαία Ελληνικά

Ετυμολογία αρχαίων ονομάτων που συναντώνται και σήμερα

Ονόματα ανδρών

Αγαθοκλής (αγαθός+κλέος) ο έχων καλή φήμη.

Αγησίλαος ( άγω+λαός) ο ικανός ηγέτης.

Αθηναγόρας (Αθήναι+αγορά) ο σοφός αγορητής

Φιλόπαππος: Ο άνθρωπος που πίστευε ότι «νίκησε» τον Παρθενώνα | Βίντεο

Ακριβή ιστορικά στοιχεία

Ο Γάιος Ιούλιος Αντίοχος Επιφανής Φιλόπαππος ήταν ευεργέτης της πόλης των Αθηνών, ο οποίος γεννήθηκε γύρω στο 70 μ.Χ. και στον οποίο είναι αφιερωμένο το μνημείο του Φιλοπάππου στον ομώνυμο λόφο. Ήταν ο εγγονός του Αντίοχου Δ΄ του Επιφανούς, τελευταίου βασιλέως της Κομμαγηνής στη σημερινή Συρία.

Σάββατο, 11 Νοεμβρίου 2017

Το παιδί κι η ανατροφή του στην Αρχαία Ελλάδα

Μετά τη γέννηση ενός παιδιού, ο πατέρας του είχε τη δυνατότητα να επιλέξει αν θα το αναθρέψει, αν η απόφαση ήταν αρνητική, το εξέθετε τις πρώτες μέρες μετά τη γέννα.

Ελευσίνα 2021: Ένας χρόνος Πολιτιστική Πρωτεύουσα της Ευρώπης

"Φέτος, προτεραιότητά μας ήταν να διαμορφώσουμε το κατάλληλο περιβάλλον και τις προϋποθέσεις που χρειάζεται η διαδικασία".

Με ένα πλούσιο πρόγραμμα εκδηλώσεων που επικεντρώνεται στην τέχνη, στις συμπράξεις, και τον διαπολιτισμικό διάλογο, γιορτάζει η Ελευσίνα την ανακήρυξή της σε Πολιτιστική Πρωτεύουσα της Ευρώπης 2021. Στο πλαίσιο αυτό θα πραγματοποιηθεί το Σάββατο 11 Νοεμβρίου επετειακή εκδήλωση για τη συμπλήρωση ενός χρόνου από την ανακήρυξη της.

Σαρκοφάγος με Ελληνική επιγραφή βρέθηκε στα Σάταλα

Τα Σάταλα ήταν ελληνική πόλη της Χαλδίας στην ποντιακή ενδοχώρα, στις πηγές των ποταμών Λύκου και Άκαμψι, την περιοχή όπου μεγαλούργησε ο Διγενής Ακρίτας.

Επί Ρωμαϊκής Αυτοκρατορίας αποτέλεσε το σημαντικότερο στρατιωτικό κέντρο, έδρα ρωμαϊκών λεγεώνων, στα όρια του Πόντου, της Μικρής και Μεγάλης Αρμενίας.

Τις εκθέσεις πολλοί εμίσησαν, το «Χρήμα» ουδείς

Η νέα αρχαιολογική έκθεση στο Μουσείο Κυκλαδικής Τέχνης παρουσιάζει όλες τις διαφορετικές όψεις του νομίσματος, του διαχρονικού βασικού μέσου συναλλαγής των ανθρώπων.

Σε ένα γκρεμισμένο σπίτι στη Δήλο η ανασκαφή φέρνει στο φως νομίσματα από όλη την Ανατολική Μεσόγειο και το Αιγαίο. «Σίγουρα θα ήταν μια τράπεζα της αρχαιότητας» σκέφτεται ο ανυποψίαστος παρατηρητής. Κι όμως όχι, ήταν μια ταβέρνα του 1ου αιώνα π.Χ., όπως μαρτυρούν οι σωροί από κούπες όπου έπιναν άφθονο το κρασί οι πελάτες, με ένα δωμάτιο στον επάνω όροφο σε διαστάσεις επαρκείς για να χωρέσουν μόλις ένα μικροσκοπικό κρεβάτι. Ένα «καπηλειό» δηλαδή, αλλά και ένα «σπίτι» από τα άλλα, και τα δύο η ανθηρή ατομική επιχείρηση μιας δραστήριας πόρνης. «Φαγητό, ποτό, σεξ. Οι βασικές ανάγκες του ανθρώπου δεν μπορούν να ικανοποιηθούν χωρίς χρήμα» λέει ο κ. Νίκος Σταμπολίδης καθώς ξεναγεί στη νέα έκθεση του Μουσείου Κυκλαδικής Τέχνης «Χρήμα. Σύμβολα απτά στην αρχαία Ελλάδα».

Τμήμα της έκθεσης «Χρήμα» στο Μουσείο Κυκλαδικής Τέχνης. Τα εκθέματα δεν περιορίζονται μόνο στα 85 νομίσματα αλλά και σε 159 άλλα αντικείμενα που σχετίζονται με την οικονομία, στην πλειονότητά τους δανεισμοί από 32 μουσεία της Ελλάδας και του εξωτερικού.

Η διαχρονικότητα των ηθών ή οι απηχήσεις τους μέσα στους αιώνες είναι έκδηλες σε όλες τις ενότητες αυτής της πρωτότυπης έκθεσης η οποία πραγματοποιείται σε συνεργασία με τη Νομισματική Συλλογή της Alpha Bank και διαρθρώνεται σε οκτώ θεματικές ενότητες. Χρήμα και: συναλλαγές, εμπόριο, τέχνη, ιστορία, διακίνηση ιδεών, προπαγάνδα, κοινωνία, τράπεζες.

Από το κέρμα στο bitcoin

Αδύνατον να μη σταθείς, για παράδειγμα, στις πρώτες τράπεζες οι οποίες ήδη από τα αρχαϊκά χρόνια είναι τα ιερά, με πρώτο των πρώτων το ιερό του Απόλλωνα στη Δήλο, κάτι που καθιστά τους ιερείς ένα είδος πρώιμων τραπεζιτών. «Με τα χρήματα από το ιερό της Δήλου χτίστηκε ο Παρθενώνας και δημιούργησε ο Περικλής τον περίφημο στόλο του. Με χρήματα από το ταμείο της Αθηναϊκής Συμμαχίας συγκεντρωμένα στο ιερό του Απόλλωνα, ο οποίος τα προστάτευε και τα φύλαγε. Εξάλλου, στο δολάριο ακόμη και σήμερα δεν αναγράφεται η φράση "in god we trust";» θα πει ο κ. Σταμπολίδης. Αυτό θυμίζει και τα περίπου χίλια νομίσματα με περίοδο κυκλοφορίας από τον 4ο ως τα μέσα του 2ου αιώνα π.Χ. τα οποία βρέθηκαν στον αποθέτη του ιερού στην Άμφισσα. Κοινώς, ένα «παγκάρι» της αρχαιότητας. «Εδώ είναι το λεγόμενο: "σου δίνω, για να μου δίνεις". Ο Θεός προστατεύει άμα του ανάψεις το κερί σου και ρίξεις τον οβολό σου, επομένως η σχέση του χρήματος με τα ιερά και την κοινωνία είναι σε άμεση εξάρτηση».

Είναι πολλές οι ιστορίες που ξεπηδούν από αυτή την έκθεση, η οποία ξεκινάει από τα αρχαϊκά χρόνια και την εύρεση του νομίσματος ως κέρματος και φτάνει ως και τα ρωμαϊκά. «Θα μπορούσαμε να μιλήσουμε για το χρήμα και πιο μετά, να φτάσουμε ακόμα και μέχρι το bitcoin, όμως σε μια εποχή όπου το χρήμα είναι πλέον ηλεκτρονικό και αόρατο θελήσαμε να εστιάσουμε σε σύμβολα που είναι απτά, που μπορείς να τα αισθανθείς με την αφή» εξηγεί ο κ. Σταμπολίδης. Και να που πρόκειται για μια, κατά τόπους, συναρπαστική έκθεση.

Πρόκληση στην περιέργεια

Μπορεί να θεωρηθεί υπερβολή ο χαρακτηρισμός, γιατί, όπως πολύ σωστά επισημαίνει ο κ. Σταμπολίδης, «μια έκθεση με νομίσματα, όσο όμορφη και αν είναι, είναι πληκτική για τον μέσο θεατή και τις νέες γενιές». Ωστόσο στην περίπτωση του «Χρήματος» στο Μουσείο Κυκλαδικής Τέχνης έχει ληφθεί ιδιαίτερη μέριμνα να διεγερθεί η περιέργεια του επισκέπτη.

Όποιος έχει δει έστω και μία από τις αρχαιολογικές εκθέσεις του Μουσείου καταλαβαίνει για τι είδους πολυπρισματική εμπειρία μιλάμε. «Αφού ολοκληρώσαμε την τριλογία των πανανθρώπινων θεμάτων, έρωτας, υγεία, θάνατος, περάσαμε σε ένα δεύτερο στάδιο όπου έννοιες όπως το χρήμα, ή και άλλες που δεν σας αποκαλύψω τώρα, θα μπορούσαν να αποτελέσουν μια νέα σειρά» εξηγεί ο κ. Σταμπολίδης. Το σκεπτικό της έκθεσης ανήκει στον ίδιο και η υλοποίησή της βασίστηκε σε μια συνεργασία επί ίσοις όροις με την κυρία Δήμητρα Τσαγκάρη, την επιμελήτρια της Νομισματικής Συλλογής της Alpha Bank. Να σημειωθεί ότι την ευθύνη για τη μουσειογραφική μελέτη ανέλαβε ο επιμελητής του Μουσείου Κυκλαδικής Τέχνης Γιώργος Τασούλας, ενώ ο καλλιτεχνικός σχεδιασμός πραγματοποιήθηκε από τον Σταμάτη Ζάννο.

Δανεισμοί από 32 μουσεία

Κατ' αρχάς, όπως ίσως έχει γίνει ήδη αντιληπτό, αυτή δεν είναι μια αμιγώς νομισματική έκθεση. Υπάρχουν βέβαια νομίσματα και είναι 85 τον αριθμό. Ορισμένα από αυτά είναι μεγεθυσμένα πάνω στις πλάτες των προθηκών, οι οποίες είναι μεταλλικές για να μοιάζουν με θυρίδες τραπέζης, ενώ ένα «coinorama» στο τέλος της έκθεσης επιτρέπει σε όσους το επιθυμούν να δουν τα νομίσματα με κάθε λεπτομέρεια πάνω σε στρογγυλές οθόνες. Παράλληλα, στην έκθεση παρουσιάζονται 159 αντικείμενα, στη συντριπτική πλειονότητά τους δανεισμοί από 32 μουσεία της Ελλάδας και του εξωτερικού, όπως εκείνα της Θήβας, της Θάσου ή της Ελεύθερνας, αλλά και του Λούβρου, του Βρετανικού ή τα Εθνικά Αρχαιολογικά της Νάπολι και του Τάραντα. Πρόκειται για αγγεία, ανάγλυφα, χάλκινα αντικείμενα, επιγραφές, καθώς και ένα υπέροχο ολόγραμμα της Αθηνάς της Βαρβακείου, του πιστότερου σωζόμενου αντιγράφου του χρυσελεφάντινου λατρευτικού αγάλματος της Αθηνάς Παρθένου, το οποίο δεν παραχωρήθηκε ποτέ από το Εθνικό Αρχαιολογικό Μουσείο. Η παράθεσή τους αποσκοπεί να εμπλουτίσει την αφήγηση της ιστορίας του χρήματος στον ελλαδικό χώρο.

Αττικός ερυθρόμορφος αμφορέας που έχει αποδοθεί στον αγγειογράφο Μύσωνα. Εικονίζεται ο βασιλιάς Κροίσος ένθρονος πάνω σε ταφική πυρά καθώς κάνει σπονδή (500 – 490 π.Χ.)

Η έκθεση φέρ' ειπείν ξεκινάει με την ενότητα «Χρήμα και Συναλλαγές» και έναν αριστουργηματικό αττικό ερυθρόμορφο αμφορέα από το Μουσείο του Λούβρου στον οποία διασώζεται η μοναδική απεικόνιση της ταφικής πυράς του Κροίσου, του πασίγνωστου πάμπλουτου βασιλιά της Λυδίας, ο οποίος τη συγκεκριμένη στιγμή μάλλον συνειδητοποιούσε τι σήμαινε τελικά εκείνο το προφητικό «Μηδένα προ του τέλους μακάριζε» που του είχε απευθύνει ο Σόλωνας. Το αγγείο χρονολογείται γύρω στα 500 π.Χ., μερικές δηλαδή δεκαετίες αφότου είχε ζήσει ο βασιλιάς, και χρησιμοποιείται για να πλαισιώσει τα πρώτα (χρυσά) κέρματα τα οποία κόπηκαν γύρω στο 600 π.Χ. στη Λυδία.

Στο μεταξύ είχε διανυθεί μεγάλη απόσταση για να φτάσουμε στην έννοια του «νομίσματος». Είχε προηγηθεί ο αντιπραγματισμός «δίνω ένα αγγείο και παίρνω ένα τσουβάλι στάρι», το ζώο ως μονάδας μέτρησης και αξίας, «στον Όμηρο ξέρουμε ότι μια όμορφη γυναίκα, ακόμα και δούλα, μπορεί να άξιζε 20 πρόβατα, ενώ ένας αιχμάλωτος δεν άξιζε σχεδόν τίποτα», στα τάλαντα που μπορεί να ζύγιζαν και 25 κιλά και μπορούσες να κόψεις από αυτά τεμάχια για να φτιάξεις εργαλεία, αλλά και οι οβελοί. Εξι οβελοί δράττονταν σε μια χούφτα και δημιουργούσαν τη δραχμή, παρούσα ήδη από την προκερματική κοινωνία.

Χρυσός στατήρ Κροίσου με παράσταση αντιμέτωπων ημιτόμων λιονταριού και ταύρου (μετά το 550 π.Χ.)

Τις εκθέσεις πολλοί εμίσησαν, το «Χρήμα» ουδείς

Αργυρό τετράδραχμο Αθηνών με παράσταση γλαύκας (440–420 π.Χ.)

Αργυρός στατήρ Αίγινας με παράσταση θαλάσσιας χελώνας (470/465 – 445/440 π.Χ.)

Χρυσοί δαρεικοί για Εφιάλτες

Όπως μαθαίνουμε στην έκθεση, τα πρώτα νομίσματα επί μητροπολιτικού ελλαδικού εδάφους εντοπίζονται στην Αίγινα τον 6ο αιώνα π.Χ. Στη μία πλευρά φέρουν μια θαλάσσια χελώνα και στην άλλη το σήμα της Alpha Bank, το γνωστό έγκοιλο τετράγωνο, απ' όπου η τράπεζα προφανώς εμπνεύστηκε τον λογότυπό της. Μιλάμε για νομίσματα αργυρά, ώσπου να έρθει ο Φίλιππος Β' να οργανώσει τα μεταλλεία του Παγγαίου και να δημιουργήσει τον 4ο αιώνα π.Χ. τις πρώτες κοπές χρυσών νομισμάτων. Οι υπόλοιπες ελληνικές κοπές είναι ασημένιες. «Γι' αυτό θα πρέπει να ξέρετε ότι οι δαρεικοί, δηλαδή τα περσικά χρυσά νομίσματα, ήταν εκείνα που μπορούσαν να εξαγοράσουν συνειδήσεις και να δελεάσουν πολεμιστές να προδώσουν τη Σπάρτη ή την Αθήνα.

Ο Εφιάλτης που πρόδωσε τον Λεωνίδα και τους 300 είναι ένα πολύ γνωστό παράδειγμα». Υπήρχαν και οι αθηναϊκές γλαύκες, κραταιό σύμβολο της ισχυρής οικονομίας της πόλης, το οποίο διατηρούνταν απαράλλακτο με την Αθηνά στη μία πλευρά και τη γλαύκα στην άλλη ακόμα και για 200-300 χρόνια και χρησιμοποιούνταν και σε ευρύτερες περιοχές και όχι μόνο μέσα στη δικαιοδοσία της εκδότριας αρχής. «Είναι σαν να είχαν ισχύ δολαρίου», ένας ιδανικός τρόπος τελικά για να διατρανώνεις την αδιαμφισβήτητη κυριαρχία σου.

Πηγή: Μ. Αστραπέλλου, Το Βήμα