Δευτέρα, 31 Δεκεμβρίου 2018

Η μέτρηση του χρόνου και η αλλαγή του έτους στην αρχαία Ελλάδα

Πότε οι Έλληνες άρχισαν να χρησιμοποιούν ένα έτος χωρισμένο σε δώδεκα μήνες, δεν είναι γνωστό. Πιθανόν τούτο να έγινε το αργότερο στον 8ο αι. π.Χ., αφού μνεία της ύπαρξής του εντοπίζεται στον Ησίοδο.

Πρέπει επίσης να αναφερθεί ότι η σχέση ανάμεσα στο ημερολογιακό έτος και στις διάφορες γιορτές ήταν για τους Έλληνες στενή, όπως αποδεικνύεται από το ότι τα ονόματα των περισσοτέρων μηνών τους προέρχονταν από ονομασίες γιορτών που τελούνταν κατά τους μήνες αυτούς. Οι γιορτές αυτές σπάνια σχετίζονται με επεισόδια από τη ζωή των ίδιων των θεών και συνήθως έχουν να κάνουν με τις αγροτικές ασχολίες που ελάμβαναν χώρα κατά το αντίστοιχο χρονικό διάστημα και με τις οποίες ο άνθρωπος εξασφάλιζε τη σοδειά του συνεπώς και την ύπαρξη και διαιώνισή του.

Τρίτη, 25 Δεκεμβρίου 2018

Ηλιούγεννα - Το αρχαίο Ελληνικό έθιμο των Χριστουγέννων

Τα Χριστούγεννα η εορτή της ανάμνησης της γεννήσεως του Ιησού Χριστού δηλαδή, αποτελούν την μεγαλύτερη γιορτή του Χριστιανισμού, αποτελώντας ημέρες χαράς για όλον τον Χριστιανικό κόσμο.

Λόγω βέβαια της «οικονομικής εκμετάλλευσης» και του τεράστιου «οικονομικού τζίρου της εορτής» τα Χριστούγεννα εορτάζονται πλέον σχεδόν σε όλο τον κόσμο.

Ιχνηλατώντας την ιστορικότητα της εορτής ανακαλύπτουμε ενδιαφέροντα στοιχεία που αφορούν την ημερομηνία της εορτής, αλλά και συσχετίσεις με συνήθειες στον αρχαίο κόσμο. Αναζητώντας την ακριβή ημερομηνία γενέσεως του Ιησού ανακαλύπτουμε ότι αφενός στην καινή Διαθήκη δεν γίνεται αναφορά για την εορτή Χριστουγέννων και αφετέρου ότι κανείς από τους Αποστόλους δεν τήρησε την 25η Δεκεμβρίου ως γενέθλια ημέρα του.

Κυριακή, 23 Δεκεμβρίου 2018

Τα κάλαντα στην Αρχαία Ελλάδα

Συνήθως υποστηρίζεται πως τα Κάλαντα ανάγονται στην εποχή του Βυζαντίου.

Υπάρχουν όμως και λαογράφοι που ανάγουν την απώτατη καταγωγή τους στην αρχαία Αθήνα, όπου επικρατούσε μια όμοια συνήθεια.

Στις γιορτές των Πυανεψίων και των Θαργηλίων, κατά τις οποίες προσφέρονταν θυσίες προς τον Ήλιο, ήταν καθιερωμένο να γυρνούν τα παιδιά στους αθηναϊκούς δρόμους.

Σάββατο, 22 Δεκεμβρίου 2018

Πώς κατάφερε ο κακάσχημος Ήφαιστος να παντρευτεί τη θεά του έρωτα;

Ως ένας από τους κύριους ολύμπιους θεούς, ο Ήφαιστος διαδραμάτιζε κεφαλαιώδη ρόλο στη δωδεκαθεϊστική λατρεία των αρχαίων Ελλήνων.

Ήταν ο θεός της φωτιάς, αλλά και κύριος της σιδηρουργίας, της χαλκουργίας, της μεταλλουργίας και οποιασδήποτε τέχνης ή τεχνικής είχε να κάνει με το πυρ. Ακόμα και η γλυπτική και η ξυλουργική φαίνονται να του ανήκουν, τέτοια περίβλεπτη θέση κατείχε στο ολύμπιο πάνθεο.

Μέδουσα

Η λέξη Μέδουσα σημαίνει «κυρίαρχη θηλυκή φρόνηση». Στα Σανσκριτικά η ίδια λέξη αποδίδεται ως Μεντχά, στα Ελληνικά Μήτις, και στα Αιγυπτιακά Μετ ή Μάατ. Τούτη η θεότητα ήρθε στην Ελλάδα πιθανώς από τη Λιβύη, όπου λατρευόταν από τις Αμαζόνες ως Θεά-Ερπετό.

Ως Μέδουσα (Μήτις) ήταν η καταστροφική όψη της μεγάλης τριπλής Θεάς που επίσης αποκαλείται, Νιθ, Ανάθ, Αθήνη ή Αθήνα στη Β. Αφρική και Αθάνα περίπου το 1400. π.Χ. στη μινωική Κρήτη.

Τετάρτη, 19 Δεκεμβρίου 2018

Ο εξελληνισμός των Αιγυπτίων την εποχή των Πτολεμαίων

Η Αίγυπτος την εποχή των Πτολεμαίων αποτέλεσε ένα από τα σημαντικότερα κέντρα των ελληνιστικών βασιλείων. Οι Μακεδόνες Πτολεμαίοι διέδωσαν τον Ελληνικό πολιτισμό και την Ελληνική γλώσσα στους κατοίκους του βασιλείου, έτσι ώστε να αρχίσουν να εξελληνίζονται και οι ιθαγενείς κάτοικοι της Αιγύπτου.

Για ποιο λόγο όμως οι ιθαγενείς της Αιγύπτου εξελληνίστηκαν;

Τρίτη, 18 Δεκεμβρίου 2018

Καταγγελίες «φωτιά» από την Περιστέρη για την Αμφίπολη

Επιλογή της κυβέρνησης «να θάψει το μνημείο» δήλωσε στον Realfm 97.8 και την εκπομπή του Μάνου Νιφλή η ανασκαφέας του Τύμβου Καστά και επίτιμη έφορος αρχαιοτήτων Κατερίνα Περιστέρη. Μάλιστα, η κ. Περιστέρη χαρακτήρισε ''αθλιότητα'' να μετατοπίζουν τις ευθύνες τους στον τρόπο ανασκαφής.

«Θα έπρεπε να ζητήσουν συγγνώμη από την περιφέρεια για όλη αυτήν την αναβολή της υλοποίησης του έργου του ΕΣΠΑ που εδώ και

Οι μαθητές του Φειδία: Αλκαμένης και Αγοράκριτος

Από τους πολλούς γλύπτες που, σύμφωνα με τη γραμματειακή παράδοση, υπήρξαν μαθητές του Φειδία δύο φαίνεται να είναι οι σημαντικότεροι: ο Αλκαμένης και ο Αγοράκριτος. Ο πρώτος ήταν Αθηναίος και μπορούμε να τοποθετήσουμε τη δραστηριότητά του στο δεύτερο μισό του 5ου αιώνα π.Χ., παρόλο που οι πληροφορίες των αρχαίων συγγραφέων είναι αντιφατικές και όχι πάντοτε αξιόπιστες. Το τελευταίο του έργο χρονολογείται λίγο μετά το 403 π.Χ., όταν ο Θρασύβουλος και οι οπαδοί του επανέφεραν στην Αθήνα τη δημοκρατία μετά από τις πολιτικές ανατροπές που έφερε το τέλος του Πελοποννησιακού Πολέμου· ήταν στημένο στο ιερό του Ηρακλή στη Θήβα, όπως μαθαίνουμε από τον περιηγητή Παυσανία (Ελλάδος περιήγησις 9.11.6):

Η γνώση είναι ανάμνηση γιατί η ψυχή γνωρίζει ανέκαθεν (Διάλογος, Σωκράτης - Μένων)

ΠΛΑΤΩΝΟΣ, ΜΕΝΩΝ

Επειδή λοιπόν η ψυχή είναι αθάνατος, και έχει γεννηθεί επανειλημμένως, και έχει ιδεί όλα τα πράγματα, και εδώ και εις τον Άδην, δεν υπάρχει τίποτε που να μη το έχει μάθει· ώστε δεν πρέπει ν' απορήσωμεν εάν της είναι δυνατόν να ενθυμηθή και ως προς την αρετήν, και ως προς άλλα πράγματα, αυτά που εγνώριζε και από πριν.

Διότι επειδή όλα τα πράγματα συγγενεύουν μεταξύ των, και αφού η ψυχή τα έχει μάθει κάποτε όλα, τίποτε δεν εμποδίζει τον άνθρωπον, μόλις ενθυμηθή το ένα, πράγμα που οι άνθρωποι ονομάζουν μόλις το μάθη, να επανεύρη πάλιν όλα τα άλλα, εάν έχη κανείς θάρρος και δεν κουράζεται με την αναζήτησιν· διότι και η αναζήτησις και η εύρεσις είναι όλα μαζί μία ανάμνησις.

Η φάρσα που έστησε η ομορφότερη πόρνη των αρχαίων χρόνων στο φιλόσοφο Διογένη

Ο Διογένης ο Κυνικός ήταν πολλά πράγματα. Αν κάτι δεν ήταν, είναι ένα συνηθισμένος άνθρωπος. Στην πραγματικότητα ο Διογένης ήταν αναρχικός ακόμα κι αν τότε που έζησε, το συγκεκριμένο κοινωνικόπολιτικό ρεύμα δεν είχε ιδρυθεί.

Ο τρόπος σκέψης του και ο τρόπος ζωής του τον έκαναν να ξεχωρίζει. Οι ατάκες του και οι φαρμακερές απαντήσεις του σε όσους προσπαθούσαν να τον μειώσουν ή να τον εκθέσουν έχουν δημιουργήσει μια ολόκληρη σχολή για το πώς πρέπει κάποιος να αντιδρά απέναντι σε όσους θέλουν να τον μειώσουν.

Ο μάντης Τειρεσίας

Στις μέρες μας, το όνομα του «ΤΕΙΡΕΣΙΑ» έχει καταλήξει να είναι κυρίως γνωστό, ως μία διατραπεζική εταιρία, η οποία συγκεντρώνει τις απαραίτητες πληροφορίες για την οικονομική συμπεριφορά επιχειρήσεων και ιδιωτών, προκειμένου οι τράπεζες να γνωρίζουν την πολιτική που πρέπει να εφαρμόσουν απέναντι τους.

Βεβαίως, το όνομα του Τειρεσία είναι δανεισμένο από την αρχαία ελληνική μυθολογία και η επιλογή του για την συγκεκριμένη τραπεζική υπηρεσία δεν είναι καθόλου τυχαία, αφού ο Τειρεσίας, ο οποίος καταγόταν από την Θήβα, ήταν ένας από τους πιο γνωστούς και φημισμένους μάντεις, ο οποίος μάλιστα ήταν τυφλός.

Ερασιτεχνικές φωτογραφίες στρατιωτών από την περίοδο Κατοχής του Γ’ Ράιχ στην Αθήνα

«Με το βλέμμα του κατακτητή: η Αθήνα της Κατοχής στη φωτογραφική συλλογή του Βύρωνα Μήτου», είναι ο τίτλος της έκθεσης, που διοργανώνει η Διεύθυνση Νεότερης Πολιτιστικής Κληρονομιάς, σε συνεργασία με το Μουσείο Βυζαντινού Πολιτισμού Θεσσαλονίκης και με την υποστήριξη της Εφορείας Πόλεως Αθηνών, στο Φετιχιέ Τζαμί, μέσα στον αρχαιολογικό χώρο της Ρωμαϊκής Αγοράς Αθηνών.

Επιστήμονες ισχυρίζονται ότι υπάρχει στην Ιάβα η αρχαιότερη πυραμίδα στον κόσμο

Ένα τεράστιο πυραμιδοειδές μεγαλιθικό κατασκεύασμα υπάρχει στην Ινδονησία, θαμμένο κάτω από την επιφάνεια για αρκετές χιλιάδες χρόνια. Σχετική ανακοίνωση έγινε στο ετήσιο συνέδριο της Αμερικανικής Γεωφυσικής Ένωσης στην Ουάσινγκτον από Ινδονήσιους επιστήμονες, οι οποίοι ισχυρίζονται ότι πρόκειται για την αρχαιότερη πυραμίδα στον κόσμο, ηλικίας άνω των 10.000 ετών.

Δευτέρα, 17 Δεκεμβρίου 2018

Κυνηγός αρχαιοτήτων: «Σαφάρι» για τον Διόνυσο και τη γυναίκα με την άρπα

Ο δρ Χρήστος Τσιρογιάννης συγκρούεται µε τον οίκο Gorny & Mosch, σε µια προσπάθεια να εµποδίσει τη δηµοπρασία που θα διεξαχθεί στις 18/12.

Τις γερμανικές και ιταλικές αρχές, καθώς και την Interpol, έχει ενηµερώσει ο αρχαιολόγος και ερευνητής κλεµµένων αρχαιοτήτων και κυκλωµάτων αρχαιοκαπηλίας Χρήστος Τσιρογιάννης για έξι αντικείµενα του αρχαίου Ελληνικού πολιτισµού που περιλαµβάνονται στον κατάλογο της δηµοπρασίας του γερµανικού οίκου Gorny & Mosch, η οποία είναι προγραµµατισµένη για τις 18 ∆εκεµβρίου.

Το βασανιστήριο των Βίκινγκ: Η τελετουργία της φριχτότερης εκτέλεσης που είδε ποτέ ο άνθρωπος

Η εποχή των Βίκινγκ συνεχίζει να καλύπτεται από ιστορικό μυστήριο και μυθολογικές αναφορές, και σίγουρα δεν βοηθάει καθόλου που οι επαφές τους με τους άλλους λαούς ήταν συνήθως βουτηγμένες στο αίμα.

Οι επικές σάγκες τους μπολιάζουν παράδοση, φολκλόρ και μυθολογία, αποτελώντας ένα γοητευτικό μείγμα ιστορικής αλήθειας και ανατριχιαστικών θρύλων.

Αυτά είναι τα πρώτα σχέδια της Ελληνικής σημαίας

Ένα σπάνιο ιστορικό ντοκουμέντο φιλοξενείται στην έκθεση “Σελίδες Ταχυδρομημένης Ιστορίας”, στο Κέντρο Ιστορίας Θεσσαλονίκης.

Πρόκειται για σελίδες από την επιστολή ενός αμερικανού φιλέλληνα το 1824 με τα στοιχεία J.J.L ο οποίος καταγράφει σημαντικές πληροφορίες για τη ελληνική επανάσταση και διασώζει τα πρώτα σχέδια και λάβαρα των αγωνιστών, ανάμεσα στα οποία και η πρώτη εικόνα της  σημαίας του Ελληνικού Κράτους...

Μετρό Θεσσαλονίκης: Σήκωσαν ρωμαϊκό λουτρό 50 τόνων του 400 μ.Χ.

Ένα ρωμαϊκό λουτρό, υπόκαυστο συνολικού βάρους περίπου 50 τόνων το οποίο χρονολογείται τον 4ο αιώνα μ.Χ και βρέθηκε κατά τη διάρκεια ανασκαφικών εργασιών στον σταθμό του μετρό στην Αγία Σοφία αποσπάστηκε αυτούσιο την Πέμπτη 13/12 από τα έγκατα της Θεσσαλονίκης-μετά από δύο μήνες προετοιμασιών ακολουθώντας μία πρωτόγνωρη για τα Ελληνικά δεδομένα διαδικασία.

Στο φως αρχαία μυστικά της Θεσσαλονίκης

Ένας αμφορέας της Πρώιμης Εποχής του Σιδήρου (11ος π.Χ.), που βγαίνει για πρώτη φορά στο φως, αποκαλύπτει καλά κρυμμένα μυστικά της Ιστορίας της Θεσσαλονίκης. Προέρχεται από σωστική ανασκαφή στην περιοχή της Πολίχνης, είναι τεφροδόχο αγγείο και μέσα του βρέθηκαν τα οστά του νεκρού ή της νεκρής, τα οποία μελετώνται.

Ο αµφορέας αυτός αποτελεί το αρχαιότερο αντικείμενο της περιοδικής έκθεσης που µε τίτλο «Κώμες και πολίσματα στον μυχό του Θερμαϊκού», που εγκαινιάζεται στις 21 Δεκεμβρίου από την Εφορεία Αρχαιοτήτων Πόλης Θεσσαλονίκης, στο Μουσείο της Αρχαίας Αγοράς, όπου θα παραμείνει έως τις 2 Ιουνίου 2019.

Προϊστορικές επεμβάσεις: Γιατί οι πρόγονοί μας άνοιγαν τρύπες στο κρανίο

Οι πρώτες σαφείς ενδείξεις από τις επεμβάσεις χρονολογούνται περίπου 7.000 χρόνια πριν. Εφαρμόστηκαν σε μέρη διαφορετικά όπως η Αρχαία Ελλάδα, η Βόρεια και Νότια Αμερική, η Αφρική, η Πολυνησία και η Άπω Ανατολή. Οι άνθρωποι πιθανώς ανέπτυξαν την πρακτική ανεξάρτητα από τις τοποθεσίες.

Προϊστορικά, άνθρωποι σε όλο τον κόσμο ασκούσαν μια πρωτόγονη μορφή χειρουργικής επέμβασης στον εγκέφαλο, ανοίγοντας μια τρύπα στο κρανίο. Μέχρι σήμερα έχουν ανακαλυφθεί χιλιάδες κρανία σε αρχαιολογικούς χώρους ανά τον κόσμο, με τρύπα στο ίδιο σχεδόν σημείο.

Το ταξίδι της αστρονομίας που ξεκίνησε από το Θαλή και κατέληξε στον Ίππαρχο

Οι Αρχαίοι Έλληνες Φιλόσοφοι έθεσαν τις βάσεις για όλες τις επιστήμες. Ανάμεσα σε αυτές ασχολήθηκαν και με την αστρονομία.

Το μεγάλο εξελικτικό βήμα στην ελληνική αστρονομία πραγματοποίησε ο Θαλής (643 –548 π.Χ.), ο Έλληνας σοφός από την Μίλητο της Ιωνίας. Δεν γνωρίζουμε από που άντλησε ο Θαλής τις γνώσεις του περί του σύμπαντος. Οι περισσότεροι θεωρούν ότι ο Θαλής απέκτησε αστρονομικές γνώσεις κατά την διάρκεια των ταξιδιών του στην Αίγυπτο και τη Βαβυλώνα.

Οι ημερομηνίες-σταθμοί που οι Δυτικοί έβλαψαν τον Ελληνισμό

Πότε o Ελληνισμός σε όλη την μακραίωνη ιστορία της, είδε κάποιο καλό από την Δύση;

Ξεκινούμε από την εισβολή των Γαλατών στην Ελλάδα το 279 π.Χ, την κατάκτηση της από τους Ρωμαίους το 146 π.Χ, τις αλλεπάλληλες εισβολές, λεηλασίες και σφαγές των Ελλήνων από τις διάφορες γοτθικές φυλές, το 250 το 253, το 267, το 269, το 378, το 396 μ.Χ, για να φτάσουμε έπειτα στην Άλωση του 1204 από τους Σταυροφόρους, στις λεηλασίες και στην τυραννική Φραγκοκρατία, στην αδιαφορία και απραξία του 1453 για την Άλωση της Κωνσταντινούπολης.

Επίδαυρος σημαίνει «Δρα Επί της Αύρας»

Η εξαίρετη ακουστική για την οποία το Αρχαίο Θέατρο της Επιδαύρου είναι διάσημο, οφείλεται στα πέτρινα εδώλια του (στα καθίσματα των θεατών), καθώς το σχήμα και η διάταξή τους είναι ιδανικά για το φιλτράρισμα των θορύβων χαμηλής συχνότητας, καταδεικνύει η έρευνα ειδικών επιστημόνων.

Ήδη από τον 1ο π.Χ αιώνα, ο Ρωμαίος αρχιτέκτονας Βιτρούβιος θαύμαζε το πώς οι αρχαίοι Ελληνες είχαν διαρυθμίσει τα καθίσματα της Επιδαύρου «σύμφωνα με την επιστήμη της αρμονίας» για να ακούγονται καθαρότερα οι φωνές των ηθοποιών. Ακόμα και ο παραμικρότερος ψίθυρος στη σκηνή του θεάτρου ακούγεται πεντακάθαρα στις τελευταίες θέσεις σε απόσταση 60 μέτρων.

Τί πίστευαν οι Αρχαίοι Έλληνες για την έννοια του Παραδείσου;

Οι πρώτοι και πιο σημαντικοί Έλληνες ποιητές ήταν ο Όμηρος και ο Ησίοδος, που απήγγειλαν τις ιστορίες τους σε γιορτές, πανηγύρια και άλλες κοινωνικές εκδηλώσεις. Τα έργα τους απέκτησαν γραπτή μορφή τον 8ο αιώνα π.Χ. Αυτοί δε χρησιμοποίησαν ποτέ τη λέξη «παράδεισος», αφού στην εποχή τους δεν υπήρχε. Η λέξη αυτή μπήκε στην ελληνική γλώσσα τον 4ο αιώνα π.Χ. από τον ιστορικό Ξενοφώντα, όταν επέστρεφε από τα ταξίδια του στην Περσία.

Ο Ξενοφώντας ελληνοποιώντας την περσική λέξη pairidaeza (περίκλειστος κήπος) δημιούργησε τη λέξη παράδεισος. Στην αρχική της χρήση η λέξη σήμαινε τους βασιλικούς κήπους -γεμάτους άγρια ζώα και γάργαρα νερά- του Πέρση βασιλιά Κύρου και δεν είχε καμιά σχέση με τη μεταθανάτια ζωή. Η λέξη αποκτά για πρώτη φορά πνευματικό περιεχόμενο, όταν οι Έλληνες μεταφραστές της Παλαιάς Διαθήκης τη χρησιμοποιούν για να περιγράφουν την Εδέμ στο βιβλίο της Γένεσης.

Η υπερτεχνολογία ενός πανάρχαιου πολιτισμού

Ένα πέπλο μυστηρίου σκεπάζει μέχρι σήμερα τα βάθη της ιστορίας, προκαλώντας την φαντασία, την περιέργεια και το επιστημονικό ενδιαφέρον.

Αρχαίοι μύθοι, πανάρχαιες βραχογραφίες, περίεργες αναφορές των ιστορικών και των χρονογράφων εκείνων των εποχών, αλλά και οι σύγχρονες επιστημονικές αποδείξεις που έρχονται να προσδώσουν ένα άλλο νόημα, ή και να επιβεβαιώσουν μερικές φορές τις αρχαίες δοξασίες, δημιουργούν ένα πολύμορφο σύνολο που μεταφέρει αχνά από τα βάθη των αιώνων τον δυνατό παλμό ενός πανάρχαιου πολιτισμού, ο οποίος στην μεγαλύτερη του έκταση παραμένει ακόμα και σήμερα ανεξερεύνητος και άγνωστος.

Πέντε μύθοι για την Ελληνική γλώσσα που δεν έχουν καμία επιστημονική βάση

Η γλώσσα δημιουργεί συναισθηματικούς δεσμούς με τους ομιλητές της, ιδίως όταν ταυτοποείται ως συνεκτικός -ο πιο καθημερινός όλων- ιστός του έθνους. Οι δεσμοί αυτοί με τη γλώσσα δημιουργούνται από και δημιουργούν ιδεολογίες για την γλώσσα, άλλες συγκροτημένες άλλες καθόλου. Οι ιδεολογίες αυτές πολλές φορές ανατροφοδοτούνται από μύθους για τη γλώσσα, αυθαίρετους ή και αντίθετους με τη σύγχρονη επιστήμη της γλωσσολογίας. Οι μύθοι αυτοί έχουν συνήθως ένα κοινό μοτίβο και προφανώς δεν συναντώνται μόνο στην ελληνική γλωσσική κοινότητα: η γλώσσα μας είναι ξεχωριστή από κάθε άλλη και ταυτόχρονα βρίσκεται υπό απειλή.

Το σπουδαίο βιβλίο των Ληκύθων παρουσιάζεται στο Εθνικό Αρχαιολογικό Μουσείο

“Μέσα στους αρχαίους τάφους, όσοι ανοίγονται στην Αθήνα ή στην ύπαιθρο, ανάμεσα στα ελαιόδεντρα, τα αμπέλια και τις συκιές της Αττικής, βρίσκονται, βαλμένα από τα ευλαβικά χέρια των συγγενών του νεκρού δίπλα στο άψυχο σώμα του, μικρά αγγεία.

Στις περιπτώσεις που δεν το έθαβαν, αλλά το παράδιναν στις φλόγες της πυράς, έρριχναν και τα αγγεία, αφού τα έσπαζαν πρώτα, στη φωτιά κι έτσι σώζονται μισοκαμένα μαζί με τα υπόλοιπα από τα κόκκαλα του νεκρού”.Έτσι ξεκινά το προλογικό της σημείωμα η αρχαιολόγος Σέμνη Καρούζου, σε μια σπάνια καλλιτεχνική έκδοση. Πρόκειται για τις δέκα λευκές ληκύθους του Μουσείου Αθηνών, το χαρακτικό magnum opus του Γιάννη Κεφαλληνού.

Κυριακή, 16 Δεκεμβρίου 2018

Ain Dara: Ο ναός των Γιγάντων

Τα ερείπια του ναού του Ain Dara βρίσκονται στο συριακό χωριό βορειοδυτικά του Χαλεπίου. Χτισμένο γύρω στο 1.300 π.Χ., αυτός ο τόπος λατρείας είναι παρόμοιος στην αρχιτεκτονική και το πεδίο εφαρμογής με τον διάσημο Ναό του Σολομώντα, όπως περιγράφεται στο Βιβλίο των Βασιλέων.

Τετάρτη, 12 Δεκεμβρίου 2018

Η πλάκα με στίχους του Ομήρου στα 10 σημαντικότερα ευρήματα του 2018

Σύμφωνα με τις πρώτες εκτιμήσεις, που έγιναν γνωστές το καλοκαίρι, το εύρημα μπορεί να χρονολογηθεί στη ρωμαϊκή εποχή και πιθανώς πριν από τον 3ο αι. μ.Χ.

«Η επιγραφή στην πήλινη πλάκα που βρέθηκε σε θέση με ρωμαϊκά κατάλοιπα σε μικρή απόσταση από το Ιερό της Ολυμπίας, διασώζει τους πρώτους 13 στίχους της Ραψωδίας ξ της Οδύσσειας και σύμφωνα με τα στοιχεία που έχει συλλέξει ως τώρα η ερευνητική ομάδα, αποτελεί το παλαιότερο σωζόμενο απόσπασμα των στίχων αυτών, σε κάθε περίπτωση των στίχων 1-8, αλλά και των στίχων 9-13, εφόσον επαληθευτεί η προκαταρκτική χρονολόγηση της επιγραφής», είχε διευκρινίσει, μεταξύ άλλων, τον περασμένο Ιούλιο, με ανακοίνωσή της, η ερευνητική ομάδα.

Τρίτη, 11 Δεκεμβρίου 2018

Ο Κίονας με τις τρεις χορεύτριες (Μουσείο Δελφών)

Από τα πιο γοητευτικά και συνάμα αινιγματικά μνημεία που βρέθηκαν στους Δελφούς είναι ο κίονας με τις τρεις χορεύτριες.

Το πανύψηλο μνημείο πρέπει να έφτανε τα 13 μέτρα σε ύψος, και αποτελούνταν από μία κολόνα που περιβάλλονταν από φύλλα ακάνθου από τα οποία ξεπηδούσαν οι τρεις θηλυκές μορφές με τα χέρια τους να ανυψώνονται, σαν να χορεύουν. Πιθανότατα κρατούσαν ένα τρίποδο (που δεν υπάρχει).

Δευτέρα, 10 Δεκεμβρίου 2018

Η περιπετειώδης αρπαγή ενός έργου του Πλάτωνα

Μανουήλ Β΄ Παλαιολόγος (1350-1425) αυτοκράτορας του Βυζαντίου.

Πώς, πότε και γιατί έκανε φτερά από το Άγιον Όρος ένα χειρόγραφο του Πλάτωνα που φυλασσόταν σε μοναστηριακή βιβλιοθήκη; Ποιοι ήταν οι δράστες και πώς δικαιολόγησαν την πράξη τους; Η κλοπή μοιάζει μυθιστορηματική και μολονότι η τύχη του χειρογράφου παραμένει άγνωστη έως σήμερα, ήρθαν στο φως όλα τα στοιχεία που αποδεικνύουν τόσο τους πρωταγωνιστές όσο και τον τρόπο με τον οποίο μηχανεύτηκαν την απομάκρυνσή του από τη Χερσόνησο του Αθω.

Το περιστατικό συνέβη τον χειμώνα του 1382-3 από δύο σημαντικές προσωπικότητες του 14ου αιώνα: τον μετέπειτα αυτοκράτορα Μανουήλ Β΄ Παλαιολόγο και τον Βυζαντινό λόγιο και αξιωματούχο Δημήτριο Κυδώνη, οι οποίοι κατάφεραν να πάρουν το χειρόγραφο από το Αγιον Ορος, manu military, με τη δύναμη δηλαδή της πολιτικής εξουσίας και την απειλή της στρατιωτικής βίας.

Η μεγαλύτερη αρχαιολογική ανακάλυψη στην Κνωσό μετά το Δίσκο της Φαιστού

Μεγάλη ανακάλυψη με φόντο την Κνωσό καθώς οι ερευνητές μιλούν για σημαντικό αρχαιολογικό εύρημα.

Σύμφωνα με τον ερευνητή αιγαιακών γραφών δρα Μηνά Τσικριτζή πρόκειται για η κυκλική στεφάνη από ελεφαντοστό, το πιο σημαντικό εύρημα μετά το Δίσκο της Φαιστού.

Όπως αναφέρει χαρακτηριστικά ο κ.Τσικριτζής «σας ενημερώνω για την σημαντική ανακάλυψη της αρχαιολόγου Αθανασίας Κάντα στην Κνωσό.

Αποκάλυψη: Βρέθηκε το μέρος που βρίσκεται η Κιβωτός της Διαθήκης

Το Ινστιτούτο αναζήτησης και εξερεύνησης της βιβλικής αρχαιολογίας κατάληξε στο που βρίσκεται η Κιβωτός της Διαθήκης, αποκαλύπτοντας ακόμη και το ποιος την φυλάει.

Απάντηση σε ένα από τα μεγαλύτερα και διαχρονικά ερωτήματα του κόσμου, φαίνεται να έδωσε το Ινστιτούτο αναζήτησης και εξερεύνησης της βιβλικής αρχαιολογίας (Bible Archaeology, Search & Exploration Institute-BASE), το οποίο για χρόνια έψαχνε το μέρος που ολοκλήρωσε το ταξίδι του η Κιβωτός της Διαθήκης μετά την αναχώρησή της από την Ιερουσαλήμ το 587 π.Χ.

Μιλάμε για το ιερό κιβώτιο, στο οποίο φυλάσσονταν, μεταξύ άλλων ιερών αντικειμένων, οι πέτρινες πλάκες που πάνω τους ήταν γραμμένες οι Δέκα Εντολές που είχε παραδώσει ο Θεός στον Μωυσή και όχι για την Κιβωτό του Νώε, με την οποία πολλοί την μπερδεύουν.

Άθικτος ναός βρίσκεται σε υπόγειο χώρο της Αθήνας- Το γνωρίζουν αλλά γιατί δεν το αποκαλύπτουν; | Βίντεο

Η μεγαλύτερη παγκόσμια ανακάλυψη στην υφήλιο. Υπάρχει κάτω από την Αθήνα υπόγειος χώρος αρχαίος που οδηγεί σε άθικτο ναό, τον έχουνε βρει εδώ και… 25 χρόνια με πολλά αγάλματα άθικτα σε άριστη κατάσταση;

Τι φοβούνται να μην αποκαλυφθεί και το κρύβουν 25 χρόνια; Υπάρχουν εικασίες ότι υπάρχει και το χρυσελεφάντινο άγαλμα. Εκεί υπήρχαν ανάγλυφα παντού στον χώρο γεμάτο σαν αυτά που έχει ο Παρθενώνας γύρω γύρω. Τα αγάλματα και ο χώρος τουλάχιστον τότε πριν το ξανακλείσουν ήτανε άθικτος.

Η Ιπποδάμεια και η γυναίκα της πλατείας Συντάγματος

Μια γυναίκα σε μια τομή του αθηναϊκού χρόνου. Τι προκαλεί άραγε σήμερα μια μικρή φωτογραφία που χωράει στη θερμή αγκαλιά μιας παλάμης; Άγνωστη σε μένα αυτή η μορφή, αλλά η φωτογραφία, τραβηγμένη στα μέσα της δεκαετίας του 1930, είναι στα χέρια μου. Είναι τόσο μικρή, ώστε να χωράει σε πορτοφόλι και προσπαθώ να αναπαραστήσω τη σκηνή της πόζας με τον πλανόδιο φωτογράφο της πλατείας Συντάγματος. Ολόγυρα, από τα μέγαρα της πλατείας, ένα μόνο διασώζεται.

Λυδία στη Μικρά Ασία - Η κατά τον Όμηρο Μαιονία

Λυδία στη Μικρά Ασία - Η κατά τον Όμηρο Μαιονία

Η Λυδία ήταν αρχαία χώρα στη Μικρά Ασία, η κατά τον Όμηρο Μαιονία. Οι κάτοικοί της ονομάζονταν Λυδοί.

Βασικά όρια της χώρας αυτής ήταν προς Β. η Μυσία, προς Α. η Φρυγία και προς Ν. η Καρία. Το ανατολικό μέρος αυτής που την διέρρεε ο Έρμος ονομαζόταν «κατακεκαυμένη» από την ηφαιστειώδη όψη του εδάφους. Στα δυτικό της εκτεινόταν η Ιωνία με την ιστορική Ιωνική Δωδεκάπολη στην οποία από νωρίς είχε προστεθεί και η Αιολική αποικία Σμύρνη.

Τράπεζες και τοκογλύφοι στην αρχαία Ελλάδα

Οι τράπεζες, ένας από τους βασικούς παράγοντες της ελεύθερης οικονομίας, συχνά τον τελευταίο καιρό απασχολούν τα μέσα μαζικής ενημέρωσης.

Διάφορα συμβάντα, λόγου χάρη συγχωνεύσεις ή αγοραπωλησίες τραπεζών, έχουν αποτέλεσμα τραπεζικά θέματα να βρίσκονται στο επίκεντρο της επικαιρότητας. Προ ημερών, σε σχετική συζήτηση, διαπίστωσα ότι οι συνομιλητές μου ξαφνιάστηκαν όταν έκανα λόγο για τράπεζες και στην αρχαία Ελλάδα και ίσως την ίδια

Διογενείς - Οι υιοί του Διός

"ἐὰν μὲν γὰρ ᾖς σώφρων καὶ ἀνδρεῖος καὶ τὴν τοῦ Διὸς ἐπιστάμενος τέχνην τὴν βασιλικήν, οὐθέν σε κωλύει τοῦ Διὸς εἶναι υἱόν· ἐπεὶ τοῦτό γε καὶ Ὅμηρόν φασι λέγειν, ὅτι πατήρ ἐστιν ὁ Ζεύς...

ὥσπερ τῶν θεῶν, καὶ τῶν ἀνδρῶν, ἀλλ᾽ οὐ τῶν ἀνδραπόδων οὐδὲ τῶν φαύλων τε καὶ ἀγεννῶν οὐδενός· ἐὰν δὲ δειλὸς ᾖς καὶ τρυφερὸς καὶ ἀνελεύθερος, οὔτε σοι θεῶν οὔτε ἀνθρώπων τῶνἀγαθῶν προσήκει" - (Βλ., Δίων Χρυσόστομος “Περί Βασιλείας” 4.21.2 – 4.23.1) 40-120 μ.Χ.

Ξέρετε ποια παιχνίδια παίζουμε από την αρχαιότητα μέχρι σήμερα;

Παίζουμε τα ίδια παιχνίδια από την αρχαιότητα μέχρι σήμερα, αξίζει να δείτε ποια είναι και τα παράξενα ονόματά τους

Όσο και αν η τεχνολογία προχωρήσει και τα ενδιαφέροντα των παιδιών αλλάξουν δε θα σταματήσουν ποτέ να παίζουν τα ίδια παιχνίδια, στη φύση ή στο δρόμο. Παιδί και παιχνίδι, δυο λέξεις που συνεπάγεται η μια την άλλη και γιαυτό εδώ και χιλιάδες χρόνια με κάποιους ίδιους τρόπους τα παιδιά ψυχαγωγούνται, αυτοδιαπαιδαγωγούνται, δημιουργούν προσωπικότητα, κοινωνικοποιούνται, ασκούν το σώμα και το πνεύμα τους με τα παιχνίδια. «Το παιγνίδι είναι έκφραση του υποσυνείδητου και της φαντασίας του παιδιού», είπε ο Φρόιντ.

Η Αρετή και η πραγματική σημασία του Μολών λαβέ

«Αρετή είναι η ηθική ανωτερότητα, η υπεροχή».

Σήμερα όμως, η σημασία τόσο της λέξεως «αρετή», όσο και του ονόματος «αγαθός», το οποίο σχετίζεται με την ιδιότητά της, έχουν διαστρεβλωθεί, παίρνοντας μία τελείως διαφορετική τροχιά από την πραγματικότητα.

Για να καταλάβουμε καλύτερα την σημασία που έδιναν οι αρχαίοι μας πρόγονοι στην λέξη «αρετή»,

Αριστοτέλης: Η ψυχή είναι πολυτιμότερη από την περιουσία και το σώμα

Συνήθως, οι περισσότεροι άνθρωποι νομίζουν ότι, όση και να έχουν αρετή, είναι αρκετή, ενώ για τον πλούτο, τα χρήματα, την ισχύ, τη δόξα, και όλα τα σχετικά, πιστεύουν πως, όσα και να έχουν, δε φθάνουν.

Ο Αριστοτέλης, σε όλους αυτούς, διαμηνύει να προσέξουν ότι δεν αποκτούν και δεν μπορούν να διαφυλάξουν τις αρετές με τα εξωτερικά αγαθά, αλλά, αντίθετα, εκείνα με αυτές.

Αρχαίοι Λέλεγες: Ποια η σχέση τους με τους Έλληνες;

Οι Λέλεγες ήταν, κατά τους αρχαίους Έλληνες συγγραφείς, μία από τις φυλές που ζούσαν στην Ελλάδα, στην περιοχή του Αιγαίου και τη νοτιοανατολική Μικρά Ασία, πριν τον ερχομό των κυρίως Ελληνικών φύλων.

Οι Λέλεγες στη Μικρά Ασία

Στην Ιλιάδα βρίσκουμε τους Λέλεγες να είναι σύμμαχοι των Τρώων (Κ 429), μολονότι η πατρίδα τους

Κυριακή, 9 Δεκεμβρίου 2018

Αρχαίοι Έλληνες μάντεις που τρόμαξαν μέχρι και τους Θεούς

Ο μάντης που μιλούσε με τα φίδια και ο νεκρομάντης που ανέστησε τον γιο του Μίνωα.

Δεν ήταν μόνο ο Τειρεσίας μάντης ή ο Κάλχας. Σχεδόν κάθε τόπος στην ελληνική μυθολογία είχε και τον δικό του προφήτη-ονειροκρίτη-νεκρομάντη-"φέρτε μου ένα πρόβατο να σφάξω να δω το μέλλον".

Για παράδειγμα υπήρχε ο Τήλεμος, ο οποίος ζούσε στη χώρα των κυκλώπων και είχε προειδοποιήσει τον Πολύφημο ότι θα τον τυφλώσει ο Οδυσσέας ή ο Ίδμων, ο μάντης που είπε στον Ιάσωνα ότι θα γυρνούσαν όλοι ζωντανοί απ' την Αργοναυτική Εκστρατεία, εκτός απ' τον ίδιο τον μάντη, ο οποίος θα πέθαινε κατά τη διάρκεια του ταξιδιού. Και παρά την άβολη προφητεία του, πήγε μαζί τους.

Γιατί οι Αρχαίοι Έλληνες εμφανίζονται γυμνοί στην Τέχνη

Τα αρρενωπά γυμνά είναι ο κανόνας στην Ελληνική τέχνη και γλυπτική, παρόλο που οι ιστορικοί δηλώνουν ότι οι αρχαίοι Έλληνες φορούσαν τα ρούχα τους . Νέες έρευνες δείχνουν ότι η τέχνη μπορεί να μιμείται τη ζωή πιο στενά από ότι είχε μπορεί να είχε σκεφτεί ο καθένας, προηγουμένως.

Ασκληπιός, ένας «τίμιος γιατρός» που πληρωνόταν μόνο αν ο ασθενής έμενε ικανοποιημένος

Αυτός ευθύνεται και για τη φράση «Δεν ιδρώνει το αυτί του»

Ο Ασκληπιός ήταν τίμιος γιατρός όσο κι αν κάποιες από τις θεραπείες του φαίνονται σήμερα πρόχειρες ή παραπέμπουν σε τσαρλατάνους θεραπευτές παλαιότερων χρόνων. Ο πατέρας της Ιατρικής δεν ξεγελούσε τους ασθενείς του οι οποίοι συχνά απευθύνονταν σε αυτόν όχι μόνο για να γιατρέψουν τις πληγές του σώματος, αλλά και της ψυχής. Δεν ζητούσε πληρωμή, παρά αφού έμεναν ευχαριστημένοι από την επέμβαση του.

Πέμπτη, 6 Δεκεμβρίου 2018

Οι ιστορικοί εντόπισαν το χειρότερο έτος της ανθρωπότητας μέχρι στιγμής: 536 μ.Χ.

Ζούμε σε μια αρκετά ειρηνική και ευημερούσα εποχή. Παρά τις πολιτικές, οικονομικές και κοινωνικές δυσκολίες που αντιμετωπίζουμε, είναι ασφαλές να πούμε ότι συνολικά ζούμε σε μια αρκετά καλή χρονική περίοδο της ανθρώπινης ιστορίας.

Κι αυτό έχει σημασία γιατί οι ιστορικοί πιστεύουν ότι έχουν εντοπίσει με ακρίβεια το χειρότερο έτος για την ανθρωπότητα. Είναι το έτος 536 μ.Χ.

Oι Αρχαίοι Έλληνες καταδρομείς

Η ένδοξη ιστορία των Ελλήνων Καταδρομέων χάνεται στα βάθη της αρχαίας μας ιστορίας. Οι Έλληνες ως κατ’ εξοχήν πολεμική φυλή ήσαν οι πρώτοι οι οποίοι αντιλήφθησαν την αναγκαιότητα των καταδρομικών επιχειρήσεων, που συνδυάζουν τον αιφνιδιασμό, την κεραυνοβόλο αντίδραση, το άμεσο χτύπημα κατά του εχθρού, και επιτυγχάνουν την πλήρη εξουδετέρωση του μέσα σε ελάχιστο χρόνο.

Ομηρική εποχή

Τρίτη, 4 Δεκεμβρίου 2018

Τι σήμαινε το όνομα του Αχιλλέα;

Ο ισχυρότερος ήρωας των Αχαιών στην επική παράδοση φέρει όνομα, το οποίο έχει γνήσια μυκηναϊκή καταγωγή, αφού απαντά στις μυκηναϊκές πινακίδες της Εποχής του Χαλκού ως όνομα καθημερινών ανθρώπων και στην Κνωσό και στην Πύλο (Αχιλλεύς, Αχιλλήwει -ονομαστική και δοτική αντίστοιχα).

Παλιότερα υπήρχε μια τάση να συνδεθεί το όνομα με το πρώτο στοιχείο του ονόματος των ποταμών Αχελώος και Αχέρων, όπου η ρίζα αχ- θα συνδεόταν με την έννοια «ύδωρ, νερό» και ίσως να είχε και χθόνιες συνδηλώσεις.

Μήλο ένας καρπός που συναντάμε συχνά στην αρχαία Ελληνική μυθολογία

Το μήλο ως καρπός συνδέεται από την αρχαιότητα έως σήμερα με πολλές συμβολικές μυθολογικές ιστορίες, με προεξέχουσα αυτή του κήπου των πρωτόπλαστων στον κήπο του Παραδείσου. Το παράδοξο είναι πως το μήλο δεν αναφέρεται ως ο απαγορευμένος καρπός, στην παλαιά διαθήκη. Για ποιό λόγω επικράτησε λοιπόν, το μήλο ως ο απαγορευμένος καρπός;

Ως εισαγωγή στο θέμα θα χρησιμοποιήσω ένα απόσπασμα του Χρήστου Μαλεβίτση από το δοκίμιο του “ΓΝΩΣΗ ΚΑΙ ΔΥΝΑΜΗ” από το βιβλίο του: “ΤΑ ΜΗΛΑ ΤΩΝ ΕΣΠΕΡΙΔΩΝ” (1984 Εκδόσεις IMAGO):

El Palacio de las Grecas: Το παλάτι των Ελλήνων στην Oaxaca του Μεξικού!

Mitla μοτίβα είναι, χωρίς αμφιβολία, τα πιο σημαντικά διακοσμητικά στοιχεία όλη τη Κεντρική Αμερική. Σίγουρα, ακόμα και σήμερα, είναι δύσκολο να αποκρυπτογραφήσει με ακρίβεια ο συμβολισμός αυτής της περίτεχνα κατασκευής, δεδομένου ότι τα μοτίβα Mitla δεν είναι μόνο ένα διακοσμητικό χαρακτηριστικό τους τοίχους αυτού του αρχαιολογικού χώρου.

Ο Αστερισμός της Μεγάλης Άρκτου - Μυθολογία

Αν κοιτάξουμε το βράδυ προς το Βορρά, θα βρούμε εύκολα τον αστερισμό της Μεγάλης Άρκτου. Αποτελείται συνολικά από 138 άστρα. Τη Μεγάλη Άρκτο θα την αναγνωρίσουμε εύκολα από τα 7 λαμπρότερα άστρα της, που αν τα ενώσουμε με νοητές γραμμές σχηματίζουν ένα σχήμα σαν κατσαρόλα. Από τα 7 λαμπρότερα άστρα της, τα 4 σχηματίζουν ένα τετράπλευρο, το σώμα της Άρκτου, και τα υπόλοιπα 3 την ουρά της.